VCIL WINTER SCHOOL III: PHƯƠNG PHÁP SÁNG TẠO XÃ HỘI TỪ CỘNG ĐỒNG
[VCIL WINTER SCHOOL III] PHƯƠNG PHÁP SÁNG TẠO XÃ HỘI TỪ CỘNG ĐỒNG
01–06/01/2027 | Đà Nẵng, Việt Nam
MÔ TẢ CHƯƠNG TRÌNH
Chúng ta đang sống trong một thời đại của những thách thức với quy mô, tốc độ và mức độ liên kết ngày càng chưa từng có. Từ suy thoái hệ sinh thái, biến đổi khí hậu, bất bình đẳng kinh tế đến khủng hoảng sức khỏe tinh thần và sự đứt gãy của cộng đồng, những vấn đề chúng ta đang đối diện không tồn tại một cách riêng lẻ. Chúng liên kết với nhau và thường là biểu hiện của những cấu trúc, cách tư duy, hệ giá trị và cơ chế vận hành sâu xa hơn.
Đây là những thách thức xã hội phức tạp mà không một cá nhân, tổ chức hay giải pháp đơn lẻ nào có thể giải quyết một cách toàn diện. Chúng liên tục thay đổi, có nhiều tác nhân với những góc nhìn và lợi ích khác nhau, đồng thời luôn xuất hiện những hệ quả ngoài dự kiến.
Vì vậy, thay vì chỉ tìm kiếm một “giải pháp đúng”, chúng ta cần học cách nhìn sâu vào hệ thống, lắng nghe và cảm nhận từ bên trong hệ thống, cùng nhau hình dung những khả năng mới, thử nghiệm trong thực tế và học hỏi liên tục từ những gì đang diễn ra.
Đó cũng là hành trình mà Vcil Community đã theo đuổi trong hơn 10 năm qua.
Từ những trăn trở về giáo dục, phát triển và một xã hội hướng đến phúc lợi của con người và sinh thái, Vcil Community đã có cơ hội học hỏi từ nhiều cộng đồng và sáng kiến thay thế trên thế giới, đồng thời thử nghiệm những cách làm phù hợp với bối cảnh địa phương. Những trải nghiệm đó, cùng với việc tiếp cận nhiều khung lý thuyết và phương pháp khác nhau, đã giúp Vcil từng bước hình thành một cách tiếp cận riêng: bắt đầu từ sự chuyển hóa trong cách nhìn và cách hiện diện, kết nối những người khác nhau trong hệ thống, cùng nhau thử nghiệm những khả năng mới và học hỏi từ thực tế.
Trường học mùa đông “PHƯƠNG PHÁP SÁNG TẠO XÃ HỘI TỪ CỘNG ĐỒNG” được tổ chức như một không gian để người tham gia cùng đi qua hành trình đó.
Chương trình kết hợp các góc nhìn từ Tư duy hệ thống, kinh tế thay thế, quản trị cộng đồng, đồng thời sử dụng chính những trải nghiệm của Vcil Community như các trường hợp học tập.
Chương trình là một lời mời để người tham gia học cách:
Thấu hiểu hệ thống → Xác định sự chuyển dịch hệ hình → Đồng kiến tạo → Thử nghiệm → Học hỏi → Tiếp tục tạo ra thay đổi.
Đây cũng là cơ hội để tìm hiểu những câu chuyện, nguồn cảm hứng, khung lý thuyết và chiến lược đứng phía sau các hoạt động của Vcil Community, cũng như gặp gỡ những người đang cùng quan tâm đến việc kiến tạo những hệ thống phục vụ tốt hơn cho con người và hành tinh.
TỔNG QUAN CHƯƠNG TRÌNH
NGÀY 01 — SEEING THE SYSTEM (Nhìn thấy hệ thống phía sau những cuộc khủng hoảng)
Muốn tạo ra thay đổi, trước hết chúng ta cần nhìn thấy điều gì đang thực sự diễn ra.
Ngày đầu tiên bắt đầu bằng việc chất vấn những câu chuyện và giả định đang định hình cách chúng ta nhìn thế giới. Những khái niệm tưởng như quen thuộc như “giàu có”, “phát triển”, “tiến bộ”, “hạnh phúc” đã được hình thành như thế nào? Ai là người tạo ra những câu chuyện đó? Chúng đã ảnh hưởng như thế nào đến cách xã hội tổ chức nền kinh tế, giáo dục và đời sống?
Người tham gia sẽ cùng nhìn lại một số cột mốc và tư tưởng quan trọng trong quá trình hình thành hệ thống kinh tế – xã hội hiện đại, từ chủ nghĩa thực dân, chủ nghĩa tân tự do, GDP đến những quan niệm về phát triển và tiến bộ.
Thông qua Mô hình Tảng băng chìm của Tư duy hệ thống, chúng ta sẽ đi từ những sự kiện và vấn đề có thể nhìn thấy đến những xu hướng, cấu trúc, mental models và hệ giá trị sâu xa hơn đang tạo ra chúng.
Buổi tối, chúng ta cùng xem bộ phim tài liệu The Economics of Happiness và thảo luận về những tác động của toàn cầu hóa đối với nền kinh tế, cộng đồng và đời sống địa phương.
Mục tiêu của ngày đầu tiên: chuyển từ việc chỉ nhìn thấy “vấn đề” sang bắt đầu nhìn thấy hệ thống tạo ra vấn đề. Hay nói cách khác, vấn đề không tự nhiên mà có, hệ thống được thiết kế để tạo ra các vấn đề.
NGÀY 02 — SENSING THE PARADIGM SHIFT (Cảm nhận sự chuyển dịch và những khả năng mới)
Nhìn thấy hệ thống chưa đủ. Để tạo ra thay đổi, chúng ta cần bước ra khỏi vị trí của người quan sát bên ngoài và học cách cảm nhận hệ thống từ bên trong.
Ngày thứ hai tiếp tục hành trình bằng việc khám phá những chuyển dịch về thế giới quan và hệ giá trị đang diễn ra - từ cách tiếp cận lấy con người và cái tôi làm trung tâm đến những cách tiếp cận coi con người là một phần của hệ sinh thái và cộng đồng rộng lớn hơn.
Từ đó, người tham gia sẽ khám phá một số tư tưởng và mô hình phát triển thay thế như Degrowth, Doughnut Economics, Sufficiency Economy, Localization, Solidarity Economy và Post-Growth Entrepreneurship.
Những ý tưởng này không chỉ tồn tại dưới dạng lý thuyết. Chúng đang được thử nghiệm thông qua những mô hình kinh doanh, tổ chức và cộng đồng mới: từ kinh tế vì cái chung, doanh nghiệp hậu tăng trưởng, hợp tác xã, kinh tế đoàn kết đến những hình thức sở hữu và quản trị khác.
Quan trọng hơn, câu hỏi chúng ta sẽ cùng nhau khám phá:
Nếu những hệ thống hiện tại đang tạo ra một số vấn đề mà chúng ta muốn thay đổi, thì những nguyên tắc và cách tổ chức nào có thể tạo ra những kết quả khác?
Để từ đó, chúng ta cùng nhau thử tìm trả lời cho câu hỏi "Những khả thể nào có thể xảy ra?"
NGÀY 03 — SENSING THE CHALLENGE TOGETHER
Field Immersion – Nhìn và cảm nhận thực tế từ bên trong
Một hệ thống không thể được hiểu đầy đủ chỉ qua sách vở hay trong phòng học.
Ngày thứ ba đưa người tham gia ra khỏi không gian lớp học để tiếp xúc trực tiếp với một cộng đồng, sáng kiến hoặc vấn đề cụ thể tại địa phương.
Thông qua quan sát, trò chuyện, phỏng vấn và lắng nghe nhiều góc nhìn khác nhau, người tham gia sẽ thực hành cách tiếp cận: tạm gác lại những giả định có sẵn để nhìn thực tế bằng một “đôi mắt mới”, đồng thời cố gắng cảm nhận vấn đề từ góc nhìn của những người đang sống trong hệ thống.
Vì thế, ngày thứ 3 sẽ mang chúng ta khỏi không gian trong phòng để đi thực địa.
Chuyến đi là cơ hội để chúng ta quan sát và đặt các câu hỏi:
Điều gì đang thực sự diễn ra?
Những người khác nhau đang nhìn vấn đề này như thế nào?
Những động lực và lợi ích nào đang tác động đến hệ thống?
Điều gì đang bị bỏ sót?
Những khả năng mới nào đang bắt đầu xuất hiện?
Ngày thực địa là cầu nối giữa kiến thức và thực tế (knowledge và lived experience), giữa việc “nghiên cứu một vấn đề” và thực sự bước vào trong hệ thống.
NGÀY 04 — CO-CREATING & TOOLS FOR SOCIAL CHANGE
Từ đây, chúng ta sẽ tìm hiểu cách Vcil Community tiếp cận việc kiến tạo thay đổi thông qua xây dựng cộng đồng, giáo dục thay thế và sáng tạo xã hội.
Các trường hợp từ mạng lưới của Vcil tại châu Á sẽ được sử dụng như những “living cases” để khám phá nhiều con đường khác nhau: từ Jungto Society và các cộng đồng đổi mới tại Hàn Quốc, phong trào Swaraj tại Ấn Độ, đến các mạng lưới nông nghiệp tự nhiên và cộng đồng thay thế tại Thái Lan.
Vcil Community cũng chia sẻ những thử nghiệm của chính mình trong các lĩnh vực như alternative education, regenerative development, solidarity economy, community finance và community building.
Người tham gia sẽ bắt đầu hình thành những ý tưởng và ý định chung (shared intention) cho những thay đổi mà họ muốn thử nghiệm.
NGÀY 05 — PROTOTYPING
Với những complex social challenges, chúng ta hiếm khi có đủ thông tin để thiết kế một giải pháp hoàn hảo ngay từ đầu.
Vì vậy, thay vì lập một kế hoạch hoàn chỉnh rồi mới hành động, chúng ta bắt đầu bằng những prototype nhỏ, cụ thể và có thể học hỏi được từ thực tế.
Người tham gia sẽ làm việc theo nhóm để phát triển một prototype dựa trên một challenge hoặc ý tưởng mà họ quan tâm.
Tinh thần của ngày này là:
“Chúng ta có thể thử điều gì ngay bây giờ để học thêm về vấn đề và khả năng thay đổi hệ thống?”
NGÀY 06 — REFLECTING, LEARNING & MOVING FORWARD (Từ prototype đến hành trình tiếp theo)
Ngày cuối cùng dành cho việc trình bày prototype, nhận phản hồi và cùng nhau phản tư về toàn bộ hành trình.
Thay vì xem đây là điểm kết thúc, ngày cuối cùng mở ra một vòng lặp mới của quá trình học hỏi và hành động.
Bởi với những thách thức xã hội phức tạp, thay đổi không phải là một dự án có điểm kết thúc rõ ràng.
ĐỐI TƯỢNG THAM DỰ
Chương trình dành cho những cá nhân đang tìm kiếm một không gian để đào sâu kiến thức, phương pháp và mạng lưới nhằm góp phần kiến tạo những thay đổi xã hội có ý nghĩa.
Bạn có thể là:
Doanh nhân hoặc nhà đổi mới xã hội
Nhà giáo dục
Người làm công tác xã hội hoặc phát triển cộng đồng
Người đang xây dựng một dự án/cộng đồng
Người đang tìm kiếm những cách tiếp cận mới đối với các vấn đề xã hội
Hoặc đơn giản là người muốn hiểu sâu hơn về cách những thay đổi xã hội có thể được kiến tạo từ cộng đồng.
Chương trình hiện chỉ dành riêng cho Hội viên Vcil Community đang mong muốn hiểu sâu hơn về nền tảng tư tưởng, khung lý thuyết, phương pháp và những thử nghiệm đứng phía sau cách tiếp cận của Vcil Community.
Đóng góp tham dự: 500 Lúa và đóng góp tiền mặt theo tinh thần trao tặng.
Người tham dự có thể đóng góp tài chính bằng tiền mặt tùy khả năng để hỗ trợ chi phí hậu cần của chương trình, dựa trên tinh thần trao tặng.
Người tham dự tự túc chi phí ăn uống và các chi phí cá nhân trong thời gian tham gia chương trình.
THÔNG TIN LIÊN HỆ
Fanpage: Vcil Community
SĐT/Zalo: 083243541 (Huy) hoặc 0989346092 (Trinh)
Email: vcil.group@gmail.com